Cumartesi, Ekim 21, 2017

Tas mı, Maşrapa mı Diyorsunuz?

İşim gereği hırdavatçıları ve yapı marketleri dolaşıyorum. Hırdavatçılar hizmet sundukları fabrika müşterilerinin her şeyini tedarik ediyorlar. Bunun içinde şantiyede çalışacak elemanların battaniyesinden tutun da ofiste içilecek çay - kahve de var. Geçen hafta bayilerimden birinde otururken müşteri geldi ve "maşrapa" istedi. "Biz buna köyde 'tas' diyoruz." dedim orada. Onlar da "Biz de öyle." diye karşılık verdiler.


Burada mevzusu geçince acaba "maşrapa" ismi nereden gelmiş, neden maşrapa demişler araştırayım diye düşünürek notumu aldım. Etimolojisini öğrenince aslında bildiğim bir kökeni olduğunu anladım ve buradan türetemediğim için kendime kızdım. Aslında aklımdan bir köken türetmeye de çalışmamıştım.

Maşrapa, Arapça "içmek (içti)" anlamına gelen شَرِبَ kelimesinden türemiştir. Arapça'da 24 sîga denilen bir çekim tablosu vardır. Orada ism-i zaman,  ism-i mekan mastar mîmi denilen sîgaya denk gelir "maşraba" ve anlamı da "içilecek zaman, içilecek mekan içmek" tir. Kısacası "maşrapa" "içilen yer" demektir. Zamanla "b" "p" olmuş ve bu taslardan da artık su içilmiyor da sadece tuvalet ve banyoda görüyoruz artık.

Dilimizi Arapça kelimelerden kurtarıp tamâmen ÖzTürkçe kelimeler kullanmaya çalışanlara kötü bir haberim var ki o da "tas"ın da Arapça'dan dilimize geçmiş olmasıdır. Arapça طاس kelimesi dilimize olduğu gibi geçmiştir. Hatta sadece Türkçe'ye değil diğer Latin dillerine de geçmiştir. Mesela Fransızca'da "tazze", İspanyolca'da ise "taza" Arapça "tas"tan türemiştir.

Peki siz ne diye isimlendiriyorsunuz bu üstteki mavi şeyi? Maşrapa mı, yoksa tas mı diyorsunuz? Sizin yörenizde farklı bir ismi var mı acaba?  
Önceki Yazı
Sonraki Yazı

13 yorum:

  1. Maşraba yazısını umreden hediye gelen küçük cam saplı bardakların üzerinde görmüştüm. Saplı bardaklar için kullanılıyor herhalde diye düşünüyordum, önceden beri. Tuvalettekine tas deniyor ama bazen mutfakta kase benzeri tabaklara da tas diyebiliyoruz. Üç tas has hoşaf gibi.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Aynen kaselere de tas diyoruz biz de.

      Sil
  2. bizde buna "tas" deniyor.. :) güzel bir araştırmaydı,elinize sağlık..

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Asıl yorum yazan ellerinize sağlık...

      Sil
  3. Bizde Tas diyoruz. Hatta şimdilerde bile bazen tas diyorum maşrapa zor geliyo :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tas en güzeli ve en kolayı zaten...

      Sil
  4. Tas diyoruz 😀 Ama oda Türkçe olmadığına göre TDK’nın buna da yeni bir isim bulması lazım.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Senin önerin nedir peki? Dolgaç nasıl? :)

      Sil
  5. Kazak Türklerinde ise "қолбақыр" (kolbakır) "қолбақыраш" (Kolbakırash) olarak isimlendirilir.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bizdeki "bakır" veya "bakraç" ile aynı sanırım o isimler de.

      Sil
    2. Bakır'ın kol için yani el için olanı bu..

      Sil
  6. Annemler maşrapa der mesela. Epeydir karşılaşmamıştım kendisiyle:)) Sanırım ben de maşrapa derim:)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Biz annemizden böyle gördük diyorsunuz yani. :)

      Sil